Auteur: Bram J De Smet

FoRe/Hope keert terug naar DevDays 2026 met de workshop ‘Hoop en verzet koesteren in de puinhopen’.

Neem deel aan de workshop van FoRe/Hope tijdens de Development Days-conferentie in Helsinki op 26 en 27 februari 2026. Deze workshop bouwt voort op de DevDays-workshop van vorig jaar, die aanzette tot nadenken over de verstrengeling van hoop (of hopeloosheid) en verzet en wat deze ons leren over sociale verandering. De sessie leverde kritische inzichten op over de politiek van hoop, hoe daden van verzet en hoop elkaar versterken en uitdagen, en wat hoop in het dagelijks leven in stand houdt. Het afgelopen jaar zijn deze reflecties alleen maar relevanter geworden door de aanhoudende klimaatcrisis, genocide, militarisering, ongelijkheid, extractief kapitalisme en autoritarisme.

Dit jaar wil onze workshop wegen verkennen om een toekomst te herontwerpen die gebaseerd is op zorg, solidariteit en rechtvaardigheid. Centraal in deze verkenning staat het transformatieve potentieel van het onderzoeken van de relatie tussen verzet en hoop. Beide zijn essentiële bronnen van sociale verandering, die individuen en gemeenschappen kunnen inspireren om uitsluitende en autoritaire structuren en systemen aan te vechten. Door de politieke kracht van hoop naast verzet te onderzoeken, kunnen we kritisch nadenken over hoe machtsstructuren worden (her)vormd en (her)uitgevonden in contexten van geweld en onderdrukking. Wij stellen dat hoop en verzet nauw met elkaar verweven zijn in het vormgeven van het heden door middel van visies op de toekomst, en dat ze essentiële uitgangspunten vormen voor het bedenken van en werken aan een rechtvaardigere wereld.

In lijn met het thema van DevDays26, Development in ruins, hope in the cracks, zal de workshop zich richten op de vraag: hoe kruisen verschillende vormen van verzet en praktijken van hoop elkaar, en hoe kunnen we sociale verandering koesteren te midden van de ruïnes?

We nodigen deelnemers uit om na te denken over deze kruispunten, met de nadruk op hun potentieel om sociale transformatie mogelijk te maken. Wetenschappers, praktijkmensen en iedereen die zich inzet voor het bedenken en realiseren van een rechtvaardigere toekomst is welkom om deel te nemen aan deze collectieve verkenning van hoop en verzet. Als u van plan bent de conferentie bij te wonen, kom dan gerust langs, ook als u zich niet van tevoren heeft aangemeld. De workshop is toegankelijk voor iedereen! Klik hier om u aan te melden voor de conferentie.

Het nieuwste artikel van FoRE/HOPE, getiteld “Resistance and Hope in Balance: Toward a Complementary Conceptual Framework” (Weerstand en hoop in evenwicht: naar een complementair conceptueel kader), geschreven door Prince Duah Agyei en Angel Iglesias Ortiz, is gepubliceerd in het Journal of Immigrant & Refugee Studies.

Samenvatting: Ondanks uitgebreid onderzoek naar verzet en de politiek van hoop, blijft hun onderlinge relatie onvoldoende theoretisch onderbouwd. Dit artikel vult deze leemte door twee argumenten naar voren te brengen: ten eerste dat verzet en hoop conceptueel en analytisch complementair zijn, en ten tweede dat hoop, opgevat als een politieke oriëntatie, verankerd is in en tot uiting komt in alledaagse daden van verzet. Om het transformatieve potentieel van dergelijke acties te benadrukken, putten we uit drie empirisch onderbouwde casussen uit Afrika, Azië en Noord-Amerika. Hoewel deze casussen geografisch en contextueel verschillend zijn, laten ze gezamenlijk zien hoe individuen hoop en verzet mobiliseren binnen sociaal-politieke landschappen die worden gevormd door grensregimes, structureel geweld en systemische uitsluiting.

Lees het artikel hier: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15562948.2025.2606199?scroll=top&needAccess=true (Open Access)

In het kader van dit project ontwikkelde het FoRE/HOPE-team een mastervak getiteld Intersections of Peace, Resistance, and Hope aan het Tampere Peace Research Institute (Tampere University).

Tijdens de colleges maken studenten kennis met de theoretische achtergrond en kernconcepten van alledaags verzet en hoop. Ze verkennen de belangrijkste denkers op elk terrein en bestuderen de onderlinge verwevenheid en raakvlakken. Het vak heeft als doel studenten vertrouwd te maken met hoe verzet en hoop in het dagelijks leven met elkaar vervlochten zijn, met nadruk op machtsdynamieken ‘van onderuit’ en alledaagse interventies. De lessen bieden inzichten in het concept verzet, de betrokken actoren of subjecten, hun doelstellingen, intenties, motivaties, en de methoden of handelingen die zij hanteren.

Het vak onderzoekt verder de complexiteit en de kruispunten van verzet en hoop in het dagelijks leven. Na deze theoretische verkenning verschuift de aandacht naar de studentenbezetting op de campussen van de Universiteit van Tampere in de herfst van 2023. Aan de hand van materiaal uit deze bezetting reflecteren studenten over hoe verzet en hoop tot uiting kwamen in deze geweldloze actie.

Vervolgens wordt bestudeerd hoe verzet en hoop belichaamd worden, met bijzondere aandacht voor de Woman-Life-Freedom-beweging in Iran. Studenten onderzoeken hoe verzet gestalte krijgt via creatieve acties met een dynamische en vaak esthetische dimensie. Via deze casestudy leren studenten hoe Iraanse vrouwen hun onzichtbaarheid hebben omgevormd tot zichtbare daden van verzet in de publieke ruimte. Besprekingen ontleden de betekenissen en verhalen achter verschillende vormen van verzet, en verkennen hoe vernieuwende praktijken van verzet en hoop tot stand kunnen komen via diverse media, waaronder kunst en digitale platforms.

Daarna maken studenten kennis met alledaagse vormen van verzet in de context van racialisering, islamofobie en xenofobie in de Finse samenleving. Op basis van doctoraatsonderzoek met mensen van Somalische origine in Helsinki wordt besproken hoe alledaagse ontmoetingen en praktijken kunnen functioneren als verzet tegen onderdrukkende structuren. Deze les gaat in op structuren van onderdrukking en geweld die samenhangen met xenofobie en racialisering in Finland, gevolgd door een diepgaande bespreking van ervaringen van de Somalische gemeenschap in Finland, ondersteund door etnografische data.

Het vak behandelt vervolgens kunst als medium om verzet en hoop uit te drukken. Kunstzinnige expressies worden besproken als manieren om grensgeweld tegen te gaan, hoop te stimuleren en alledaagse vrede te bevorderen.

Een volgende casus rond de Finse context richt zich op West-Afrikaanse migranten. Door factoren zoals kolonialisme, geografische ligging, gewapende conflicten, economische crisissen en persoonlijke ambities zijn er voortdurende migratiestromen van Afrika naar Europa. De colleges staan stil bij de ervaringen van West-Afrikaanse migranten in Finland, en onderzoeken hoe hun migratie-intenties en trajecten – gedreven door hoop op een beter leven – samenhangen met de uitdagingen en vormen van verzet die zij in Finland ondervinden.

Verder wordt de geleidelijke uitwissing van inheemse identiteit, agency en epistemologie besproken in de context van Palestijnse ervaringen onder settler-kolonialisme. Twee verplichte lecturen bieden een theoretisch kader om Palestijns verzet te begrijpen, in het bijzonder via humor. Eerst worden de systematische, traag voortschrijdende vormen van genocide besproken waarmee Palestijnen sinds het Britse Mandaat geconfronteerd worden. Vervolgens wordt ingezoomd op de dagelijkse praktijken van uitwissing door het zionistische settler-koloniale project, met als afsluiter een analyse van hoe Palestijnen humor inzetten als vorm van verzet.

In de afsluitende sessie, Theatre as a Practice of Resistance and Hope, onderzoeken studenten het potentieel van theater als middel om verzet uit te drukken en hoop te cultiveren. Studenten integreren inzichten uit de eerdere colleges en lecturen om mogelijke dramaturgieën te verbeelden, waarbij ze zowel fysiek als via schrijven aan de slag gaan. Activiteiten omvatten fysieke oefeningen, improvisaties en gesprekken die emoties en intuïtie activeren in het theatermaken. Ervaring met theater is niet vereist; de participatie is inclusief en afgestemd op ieders mogelijkheden en noden.

Ter afsluiting presenteren studenten hun eigen analytische casussen in twee seminars, met als doel de opgedane gezamenlijke kennis uit het vak te integreren.